Các cam kết chính trong Hiệp định VIFTA

Thứ Hai, 27/11/2023

I. Giới thiệu sơ bộ về Hiệp định VIFTA

Ngày 25/7/2023, tại Văn phòng Thủ tướng I-xra-en ở thành phố Jerusalem, dưới sự chứng kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang và Thủ tướng I-xra-en Benjamin Netanyahu, Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Nguyễn Hồng Diên và Bộ trưởng Bộ Kinh tế & Công nghiệp I-xra-en Nir Barkat đã thay mặt hai Chính phủ chính thức ký Hiệp định Thương mại tự do song phương giữa Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Nhà nước I-xra-en (VIFTA).

Hiệp định VIFTA được khởi động đàm phán trong bối cảnh quan hệ song phương giữa Việt Nam ngày càng phát triển tốt đẹp, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế - thương mại. Việc VIFTA được ký kết đánh dấu thành quả nỗ lực không mệt mỏi của cả hai nước sau quãng thời gian 7 năm với 12 phiên đàm phán và càng có ý nghĩa trong bối cảnh hai nước đang tiến hành nhiều hoạt động thiết thực nhân dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. I-xra-en là quốc gia đầu tiên tại khu vực Tây Á mà Việt Nam ký kết FTA và Việt Nam cũng là quốc gia đầu tiên tại khu vực Đông Nam Á mà I-xra-en ký kết FTA.

Việc ký kết và triển khai thực hiện VIFTA sẽ tạo tiền đề thuận lợi để Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu những mặt hàng thế mạnh sang I-xra-en, đồng thời có cơ hội tiếp cận các mặt hàng công nghệ cao của I-xra-en, góp phần làm giảm chi phí sản xuất, kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Hiệp định gồm Lời mở đầu, 15 Chương và một số phụ lục đính kèm các chương với các nội dung cơ bản như thương mại hàng hóa, dịch vụ - đầu tư, quy tắc xuất xứ, hàng rào kỹ thuật đối với thương mại (TBT), các biện pháp vệ sinh kiểm dịch động thực vật (SPS), hải quan, phòng vệ thương mại, mua sắm chính phủ, pháp lý – thể chế. Mức độ cam kết trong tất cả các lĩnh vực, về cơ bản, đều không vượt quá các FTA Việt Nam đang tham gia. Một số cam kết chính cụ thể như sau:

1. Thương mại hàng hóa

Về thương mại hàng hóa, I-xra-en cam kết xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực đối với 66,3% số dòng thuế và sau một khoảng thời gian nhất định (với lộ trình 3-5-7-10 năm) đối với 26,4% số dòng thuế. Như vậy, tỷ lệ tự do hoá tổng thể đến cuối lộ trình cam kết của I-xra-en là 92,7% số dòng thuế. Xét riêng các mặt hàng nông lâm thủy sản, hầu hết các mặt hàng ta có kim ngạch xuất khẩu sang I-xra-en đều được bạn đưa ra ưu đãi về thuế (chỉ 6 dòng thuế có kim ngạch xuất khẩu bạn không cam kết cắt giảm, chiếm 0,15% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang I-xra-en); các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn sang I-xra-en (trên 1 triệu USD) đều được bạn cam kết xóa bỏ với lộ trình tối đa 10 năm. Một số mặt hàng nông sản (như trứng gà, thịt, khoai tây, cà rốt, súp lơ, nấm, mật ong, cá ngừ…) được I-xra-en dành hạn ngạch thuế quan với thuế suất trong hạn ngạch là 0%.

Về phía Việt Nam, ta cam kết xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực đối với 34,66% số dòng thuế, và sau lộ trình 3-5-7-10 năm đối với 51,16% số dòng thuế. Tỷ lệ tự do hoá tổng thể đến cuối lộ trình cam kết của Việt Nam là 85,8% số dòng thuế (khoảng cách so với bản chào của I-xra-en là 6,9%). Đối với những mặt hàng nhạy cảm như thịt, thủy sản, rau quả (tươi và chế biến), thực phẩm chế biến, đồ uống có cồn, dầu thô, vật liệu xây dựng, linh kiên phụ tùng, xe cơ giới… (gồm 1345 dòng thuế, tương đương gần 14% số dòng thuế và 1,34% kim ngạch nhập khẩu từ I-xra-en), ta không cam kết cắt giảm thuế trong khuôn khổ Hiệp định.

2. Thương mại dịch vụ - đầu tư

Đối với chương dịch vụ và đầu tư, hiệp định VIFTA bao gồm các cam kết cơ bản giống các Hiệp định khác mà Việt Nam là thành viên, bao gồm: đối xử quốc gia, đối xử tối huệ quốc, phạm vi áp dung, công nhận lẫn nhau, các biện pháp không tương thích, hạn chế bảo vệ cán cân thanh toán; từ chối lợi ích; các ngoại lệ; khuyến khích; tự do hóa; và bảo hộ đầu tư v.v. Về mở cửa thị trường thương mại dịch vụ –đầu tư, ta mở cửa thêm cho Ixra-en một số lĩnh vực bạn quan tâm như bán lẻ, cho thuê máy móc không kèm người điều khiển, dịch vụ quảng cáo nhưng không đi quá mức đã cam kết theo các FTA hiện hành.

3. Mua sắm Chính phủ

Về lĩnh vực này, ta chỉ cam kết các nội dung mang tính hợp tác, trao đổi, chia sẻ thông tin, và không đưa ra cam kết cụ thể về mở cửa thị trường mua sắm công.

4. Pháp lý – thể chế

Các nội dung liên quan đến pháp lý – thể chế đều được hai bên thống nhất hướng xử lý không ảnh hưởng tới tính chất, đặc thù của mỗi bên về chế độ chính trị và an ninh – quốc phòng.

5. Các lĩnh vực khác

Các lĩnh vực cam kết còn lại trong VIFTA đều không cao hơn các FTA mà ta đang tham gia.