Theo các số liệu nghiên cứu, ngành hàng không chiếm khoảng 2% lượng khí thải toàn cầu và được đánh giá là một trong những lĩnh vực khó giảm phát thải nhất. Trước tình hình đó, việc sử dụng SAF có thể giúp giảm tới 80% lượng khí thải nhà kính trong suốt vòng đời của nhiên liệu, đồng thời giảm thiểu các khí thải độc hại khác như NOx, SO2 và bụi mịn, từ đó góp phần giảm hiệu ứng nhà kính.

Ngoài ra, SAF có thể được lưu trữ và vận chuyển như nhiên liệu hóa thạch truyền thống, có khả năng hoạt động tốt trong điều kiện thời tiết lạnh và giúp cải thiện hiệu suất bay. Những điều này giúp SAF trở thành nguồn nhiên liệu thay thế tiềm năng cho nhiên liệu hóa thạch, góp phần quá trình cắt giảm khí thải carbon cho ngành hàng không.

Trên thực tế, hiện nay hàng không vẫn sẽ tiếp tục phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu bay lỏng, ngay cả khi có những cải tiến về hiệu suất, sự xuất hiện của máy bay điện (đường ngắn) trong tương lai. Vì vậy, SAF sẽ là công cụ quan trọng nhất trong quá trình chuyển đổi của ngành hàng không sang mức không phát thải ròng.

Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) đã kêu gọi chính phủ các nước, nhà sản xuất máy bay và cơ quan quản lý chung tay hợp tác để giải quyết các vấn đề về phát thải với mục tiêu “Net Zero” vào năm 2050.

Trước tình hình trên, Chính phủ Việt Nam cũng đã ban hành Quyết định số 876/QĐ-TTg năm 2022 về việc phê duyệt chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí các-bon và khí mê-tan của ngành giao thông vận tải. Theo đó, lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh đối với lĩnh vực hàng không được quy định cụ thể với hai giai đoạn.

• Giai đoạn 2022 - 2030: Thực hiện đồng thời toàn bộ các biện pháp tiềm năng của ngành hàng không để giảm phát thải CO₂; Từ 2027, nghiên cứu sử dụng nhiên liệu thay thế để bổ sung một phần trong nhiên liệu hàng không; Đến năm 2030, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về sử dụng năng lượng và tiêu thụ nhiên liệu của các doanh nghiệp hàng không.
• Giai đoạn 2031 - 2050: Từ năm 2035 sẽ sử dụng tối thiểu 10% nhiên liệu bền vững cho một số chuyến bay ngắn; 100% phương tiện chở khách và phương tiện khác trong sân bay đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh. Từ năm 2040, tất cả các phương tiện hoạt động trong khu bay sử dụng điện, năng lượng xanh (trừ các phương tiện đặc thù chưa sử dụng năng lượng điện).

Đặc biệt từ năm 2050, Việt Nam chuyển đổi sử dụng 100% năng lượng xanh, SAF cho tàu bay để giảm tối đa lượng phát thải khí nhà kính. Tùy thuộc điều kiện công nghệ, lượng phát thải còn lại được thực hiện bằng cách bù trừ các-bon để đạt phát thải ròng bằng “0”.

Ngoài ra, để đảm bảo an toàn trong hoạt động cung ứng nhiên liệu hàng không tại Việt Nam, Bộ Giao thông vận tải đã ban hành Thông tư số 04/2018/TT-BGTVT ngày 23 tháng 01 năm 2018 quy định về việc bảo đảm kỹ thuật nhiên liệu hàng không. Theo Thông tư nói trên, chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không tại Việt Nam bao gồm hệ thống kho nhiên liệu hàng không (kho đầu nguồn, kho trung chuyển, kho sân bay), phương tiện vận chuyển, phương tiện tra nạp và yêu cầu kỹ thuật đối với nhiên liệu hàng không… Các doanh nghiệp cung ứng nhiên liệu hàng không tại Việt Nam phải tuân thủ và đáp ứng đầy đủ các quy định của nhà nước về bảo đảm kỹ thuật nhiên liệu hàng không trong toàn bộ chuỗi cung ứng từ kho đầu nguồn cho đến khi tra nạp lên tàu bay.

Tại Hội thảo “Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và giảm phát thải carbon trong chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không” diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh vào tháng 4 năm 2024,[1] đại diện IATA cho rằng mỗi quốc gia cần hỗ trợ hoạt động của các cơ sở SAF, và các hãng bay cần nhận diện các lợi ích môi trường mà SAF mang lại. Ngoài ra, cần có một số chính sách để tạo nhu cầu SAF một cách có hệ thống, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển công nghệ sản xuất mới và chuỗi cung ứng đi kèm. Theo đó, các quốc gia có thể triển khai một số biện pháp mang tính khuyến khích như: tạo lập một thị trường hoạt động, thúc đẩy các đơn vị mới tham gia và đa dạng hóa hoạt động sản xuất SAF, đổi mới sáng tạo, giảm giá thành, hỗ trợ cơ sở sản xuất dùng công nghệ mới. Sau giai đoạn khuyến khích, cần có các chính sách bắt buộc để đạt được tầm nhìn trung và dài hạn nhằm tăng tốc sản xuất SAF./.

Nguồn: Vụ Chính sách thương mại đa biên tổng hợp