Thách thức và cơ hội trong chiến lược hydrogen của Nhật Bản
Thứ Hai, 30/09/2024
Việc phát triển và triển khai công nghệ hydrogen tại Nhật Bản đang gặp phải các thách thức như chi phí cao và nhu cầu về cơ sở hạ tầng rộng lớn, đòi hỏi vốn đầu tư đáng kể cũng như các hoạt động hợp tác trong nước và quốc tế. Ở giai đoạn này, các thách thức và bất định về kinh tế và kỹ thuật vẫn chưa được giải quyết. Chính phủ Nhật Bản đang chờ kết quả của các dự án thí điểm đang diễn ra xung quanh năm 2020 trước khi xem xét lồng ghép nội dung về hydrogen vào các kế hoạch kinh tế và năng lượng ở quy mô lớn hơn. Nguồn tài trợ từ khu vực công có xu hướng tăng, tuy nhiên vẫn còn tương đối hạn chế và thận trọng, thiếu sự cam kết trong dài hạn. Việc khử các-bon trong ngành năng lượng của Nhật Bản vẫn chủ yếu dựa vào năng lượng hạt nhân, khí tự nhiên, hiệu quả năng lượng và các nguồn năng lượng tái tạo (RES).[1] Triển vọng của hydrogen đóng vai trò trên toàn nền kinh tế vẫn gặp phải sự hoài nghi đáng kể cả ở Nhật Bản và nước ngoài. Hiện tại, gần như tất cả công nghệ hydrogen và pin nhiên liệu vẫn phụ thuộc nhiều vào hỗ trợ tài chính từ khu vực công. Một thách thức khác là sự chỉ trích mà quốc gia này đang phải đối mặt, đặc biệt là về sự phụ thuộc vào “than sạch” cùng với hydrogen, mà một số người cho rằng mâu thuẫn với các mục tiêu khử các-bon.
Chiến lược hydro của Nhật Bản là một thành phần quan trọng trong nỗ lực chống biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững. Thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng của Nhật Bản trong việc sản xuất, mua và sử dụng lượng lớn hydrogen không các-bon với chi phí cạnh tranh với các nhiên liệu thay thế. Để đạt được mục tiêu cân bằng chi phí cũng phụ thuộc đáng kể vào sự xuất hiện của cơ chế định giá các-bon hiệu quả. Hơn nữa, việc mở rộng quy mô trong nước sẽ phải đi đôi với sự thúc đẩy quốc tế cho hydrogen. Do đó, sự phối hợp chính sách toàn cầu và hợp tác giữa các ngành công nghiệp sẽ ngày càng cần thiết. Hydrogen mang lại cho Nhật Bản cơ hội dẫn đầu trong cuộc chuyển đổi năng lượng sạch toàn cầu, tạo ra việc làm mới và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Giáo sư Yuya Kajikawa từ Đại học Tokyo [2] nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường giới thiệu và hình thành thị trường năng lượng hydrogen dựa trên các quy tắc chiến lược với tầm nhìn về lợi ích kinh tế. Điều này sẽ cho phép hiện thực hóa quy mô kinh tế và có thể là giải pháp cho những thách thức về giá cả.
Nhật Bản và Việt Nam đều đang theo đuổi các chiến lược hydro nhấn mạnh vào thương mại và tính bền vững, mặc dù xuất phát điểm khác nhau. Nhật Bản, quốc gia tiên phong trong công nghệ hydro, đặt mục tiêu thiết lập chuỗi cung ứng hydro toàn diện đồng thời thúc đẩy quan hệ đối tác quốc tế về thương mại, tận dụng cơ sở hạ tầng tiên tiến và chuyên môn công nghệ của mình. Quốc gia này tập trung vào sản xuất hydro xanh, nhằm mục đích giảm phát thải carbon và tăng cường an ninh năng lượng.
Về phía Việt Nam, tại Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 7/2/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Việt Nam phấn đấu công suất sản xuất hydrogen từ quá trình sử dụng năng lượng tái tạo và các quá trình khác có thu giữ carbon đạt khoảng 100 - 500 nghìn tấn/năm vào năm 2030, và tăng lên 10 - 20 triệu tấn vào năm 2050. Đây là nguồn năng lượng xanh, sạch, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát thải ròng bằng "0" của đất nước. Chiến lược nêu rõ, mục tiêu tổng quát nhằm phát triển hệ sinh thái năng lượng hydrogen của Việt Nam dựa trên năng lượng tái tạo, bao gồm sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, phân phối, sử dụng trong nước và xuất khẩu với hạ tầng đồng bộ, hiện đại để góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, thực hiện mục tiêu quốc gia về biến đổi khí hậu, tăng trưởng xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 theo lộ trình và cam kết của Việt Nam trong chuyển đổi năng lượng bền vững, công bằng, công lý.
Việt Nam cũng khuyến khích việc đầu tư sản xuất năng lượng hydrogen xanh để xuất khẩu trên nguyên tắc bảo đảm an ninh năng lượng, quốc phòng - an ninh và hiệu quả kinh tế. Định hướng đến năm 2050, hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tổng thể dựa trên năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng hydrogen xanh, hướng tới trở thành một trung tâm công nghiệp năng lượng sạch và xuất khẩu năng lượng tái tạo, năng lượng hydrogen xanh của khu vực. Cả Nhật Bản và Việt Nam đều nhận ra tiềm năng của hydro không chỉ là nguồn năng lượng sạch mà còn là chất xúc tác cho tăng trưởng kinh tế và đổi mới trong tương lai bền vững./.
Nguồn: Vụ Chính sách thương mại đa biên tổng hợp
