Tình hình gia nhập WTO của Uzbekistan

Thứ Tư, 25/09/2024

Cộng hòa Uzbekistan nằm ở trung tâm của Trung Á với GDP bình quân đầu người năm 2023 đạt 2,510.1 đô la Mỹ, tổng GDP năm 2023 đạt 90.1 tỉ đô la Mỹ[1].. Uzbekistan là nước sản xuất và xuất khẩu bông lớn trên thế giới và là nước sản xuất vàng, khí tự nhiên, hóa chất quan trọng ở khu vực Trung Á.

Sản phẩm xuất khẩu chính của Uzbekistan là sản phẩm vàng, khí tự nhiên, sợi bông, đồng, polyme ethylene. Thị trường xuất khẩu chính là Thụy Sĩ 19%, Vương quốc Anh 17%, Nga 15%, Trung Quốc 14%, Kazakhstan 9%, Thổ Nhĩ Kỳ 8%, Kyrgyzstan 5%.

Sản phẩm nhập khẩu chính của Uzbekistan là ô tô và phụ tùng xe, thuốc đóng gói, xăng dầu tinh luyện, máy bay, xe xây dựng. Thị trường nhập khẩu chính là Trung Quốc 23%, Nga 18%, Hàn Quốc 11%, Kazakhstan 9%, Thổ Nhĩ Kỳ 6%, Đức 5%.

Năm 1994, Uzbekistan đã chính thức nộp đơn xin gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Để chính thức trở thành thành viên của WTO, Uzbekistan phải trải qua quy trình 6 bước, cụ thể như sau:

Bước 1: Thành lập Nhóm Công tác.

Nhóm Công tác của Uzbekistan được thành lập vào ngày 21 tháng 12 năm 1994. Chủ tịch của Nhóm Công tác là Đại sứ Taeho LEE (Hàn Quốc). Nhóm Công tác của Uzbekistan đã họp lần thứ 7 vào tháng 11 năm 2023.

Bước 2: Đàm phán (bao gồm 3 quá trình: đàm phán song phương, đàm phán đa phương, đàm phán nhiều bên)

- Về quy trình đàm phán đa phương, thông thường có 4 bước: (i) Tài liệu về chế độ thương mại quốc tế (MFTR); (ii) Tóm tắt thực tế (FS); (iii) Các nội dung chính của dự thảo báo cáo Nhóm Công tác và (iv) Dự thảo báo cáo Nhóm Công tác. Uzbekistan đã xong bước 3 về hoàn thiện Các nội dung chính của dự thảo báo cáo Nhóm Công tác.

- Quy trình đàm phán song phương bao gồm 3 bước: (i) Đưa ra bản chào hàng hóa và bản chào dịch vụ; (ii) Đàm phán song phương về tiếp cận thị trường hàng hóa và dịch vụ; và (iii) Dự thảo lộ trình hàng hóa và dịch vụ. Uzbekistan đang ở quá trình đàm phán song phương về tiếp cận thị trường hàng hóa và dịch vụ

- Về quy trình đàm phán nhiều bên, Uzbekistan chưa bắt đầu quá trình đàm phán này. Quy trình đàm phán nhiều bên thường bao gồm 4 bước: (i) Nông nghiệp; (ii) Bất cứ lĩnh vực nào nếu cần thiết trong các quy định của WTO; (iii) Xác nhận kỹ thuật của các bản chào hàng hóa và dịch vụ/ tham vấn kỹ thuật nhóm nhỏ; và (iv) Các nội dung được thống nhất trong dự thảo báo cáo và dự thảo lộ trình có thể áp dụng.

Sau khi hoàn tất các bước trên, Uzbekistan sẽ phải trải qua thêm 4 bước sau đây trước khi chính thức trở thành thành viên của WTO.

Bước 3: Thông qua dự thảo gói cam kết bởi Nhóm công tác

Bước 4: Đưa ra Hội đồng toàn thể/ Hội nghị Bộ trưởng để chính thức thông qua

Bước 5: Chấp thuận bởi chính phủ gia nhập

Bước 6: Thông báo về việc chấp thuận

Quá trình đàm phán gia nhập WTO của Uzbekistan đến nay đã tròn 30 năm. Trong những năm gần đây, Chính phủ Uzbekistan đã rất nỗ lực để thúc đẩy tiến trình đàm phán gia nhập. Trong chuyến công tác của Tổng giám đốc WTO Bà Ngozi Okonjo-Iweala tới Tashkent vào ngày 05 và 06 tháng 6 năm 2024, Tổng thống của Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev và các lãnh đạo cấp cao Chính phủ đã thảo luận với Tổng giám đốc về quá trình gia nhập WTO của nước này.

Vào tháng 6 năm 2024 mới đây, WTO đã tổ chức Hội nghị cấp cao liên quan đến cải cách kinh tế và việc gia nhập của Uzbekistan. Theo đó, Uzbekistan đã đưa ra mục tiêu gia nhập WTO vào năm 2026, thời điểm mà Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 14 được tổ chức tại Cameroon.

Nguồn: Vụ Chính sách thương mại đa biên