Cam kết của Việt Nam đối với dịch vụ vận tải hành khách và vận tải hàng hoá thuộc vận tải biển trong Hiệp định CEPA Việt Nam - UAE
Thứ Ba, 28/10/2025
UAE là một trong những đối tác hợp tác thương mại, đầu tư và lao động quan trọng hàng đầu của Việt Nam tại khu vực. UAE hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất và là đối tác thương mại lớn thứ hai (sau Kuwait) của Việt Nam tại khu vực Tây Á. Trong giai đoạn 2019-2023, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và UAE bình quân đạt khoảng 4,8 tỷ USD/năm. Trong đó, Việt Nam luôn xuất siêu sang thị trường UAE với giá trị lớn (trên 3 tỷ USD/năm). Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, trong năm 2024, tổng trao đổi thương mại song phương đạt trên 6,4 tỷ USD, tăng 38% so với năm 2023; trong đó Việt Nam xuất khẩu đạt 5,6 tỷ USD, tăng 40% và nhập khẩu đạt 850 triệu USD, tăng 25,7%. Bên cạnh đó, cơ cấu xuất nhập khẩu của 2 nước không cạnh tranh trực tiếp mà có sự bổ sung cho nhau. Nhờ đó, UAE là tiền đề thuận lợi để Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu những mặt hàng thế mạnh sang UAE, đồng thời có cơ hội tiếp cận các mặt hàng công nghệ cao của UAE, góp phần làm giảm chi phí sản xuất, kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.
Trong tương lai, CEPA có thể mang thêm nhiều cơ hội đầu tư vào Việt Nam từ các doanh nghiệp UAE muốn tận dụng và hưởng lợi từ Hiệp định này. Điều này xuất phát từ trên cơ sở cân bằng về lợi ích, Việt Nam cam kết mở cửa thị trường cho UAE với mức độ cao hơn so với WTO và một số FTA khác trong một số lĩnh vực mà nước này quan tâm như dịch vụ vận tải biển, khách sạn, nhà hàng; cho thuê tàu có kèm người điều khiển; dịch vụ bảo dưỡng và sửa chữa tàu thuỷ; dịch vụ đại lý hàng hải... Đây là những dịch vụ mà UAE có thế mạnh và có khả năng sẵn sàng đầu tư vào Việt Nam trong thời gian tới sau khi Hiệp định chính thức có hiệu lực.
Ở góc độ tổng quan, CEPA Việt Nam – UAE có cam kết mở cửa thị trường cao hơn so với các FTA truyền thống. Dịch vụ vận tải biển là một trong những ngành nghề được phía UAE rất quan tâm trong đàm phán Hiệp định CEPA – Việt Nam. UAE là quốc gia có thế mạnh rất lớn về dịch vụ vận tải biển và đây là một trong những ngành then chốt đóng góp vào nền kinh tế quốc gia này. Điều này là bởi UAE nằm ở điểm giao thương giữa châu Âu, châu Á và châu Phi, ngay trên tuyến đường hàng hải huyết mạch đi qua eo biển Hormuz. UAE có một số cảng biển lớn nhất và hiện đại nhất thế giới, trong đó nổi bật nhất là: Cảng Jebel Ali, Cảng Khalifa. UAE đầu tư mạnh vào hệ thống hậu cần (logistics), giao thông đa phương thức, và kết nối cảng – sân bay – kho bãi. Các cảng biển được kết nối trực tiếp với sân bay quốc tế lớn như Dubai International Airport, tạo ra chuỗi cung ứng nhanh và hiệu quả.
Chiều ngày 27 tháng 10 năm 2024, tại Abu Dhabi, trong chương trình thăm chính thức UAE, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp lãnh đạo 4 tập đoàn hàng đầu của nước này bao gồm ông Tamer Wagih Salem, Chủ tịch Prime Group; ông Mohamed Juma Al Shamisi, Tổng Giám đốc điều hành Tập đoàn Cảng Abu Dhabi (ADPG); ông Neils De Bruijn, Giám đốc NDMC; ông Khaled Al Shemeili, Giám đốc Công ty xe Emirates. Đây là các công ty có thế mạnh trong lĩnh vực vận tải, thể hiện mong muốn đầu tư nhiều hơn trong lĩnh vực này tại Việt Nam.
Về cam kết trong Hiệp định CEPA Việt Nam – UAE, căn cứ theo Biểu cam kết dịch vụ số 8-B của Việt Nam, dịch vụ vận tải biển bao gồm 02 phân ngành nhỏ hơn, bao gồm: dịch vụ vận tải hàng khách, trừ vận tải nội địa (CPC 7211) và dịch vụ vận tải hàng hoá, trừ vận tải nội địa (CPC 7212). Việt Nam đưa ra cam kết cho UAE đối với dịch vụ vận tải biển như sau:
1. Về cam kết đối với phương thức cung cấp xuyên biên giới (Mode 1)
Việt Nam chưa cam kết đối với Mode 1, ngoại trừ không hạn chế đối với vận tải hàng hoá quốc tế.
2. Về cam kết đối với phương thức hiện diện thương mại (Mode 3)
Việt Nam đưa ra cam kết về Mode 3 trong lĩnh vực dịch vụ vận tải biển ngang mức với Việt Nam chào trong Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA), cụ thể:
(a) Thành lập các công ty vận hành đội tàu treo cờ Việt Nam: Các nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài được phép thành lập liên doanh trong đó phần vốn góp của phía nước ngoài không vượt quá 49% vốn pháp định của liên doanh. Thuyền viên nước ngoài được phép làm việc trên các tàu biển treo cờ Việt Nam (hoặc được đăng ký ở Việt Nam) thuộc sở hữu của các doanh nghiệp liên doanh tại Việt Nam nhưng tổng số không vượt quá 1/3 định biên của tàu. Thuyền trưởng hoặc thuyền phó thứ nhất phải là công dân Việt Nam.
(b) Các hình thức hiện diện thương mại khác để cung cấp dịch vụ vận tải biển quốc tế: Các công ty vận tải biển nước ngoài có thể thành lập liên doanh trong đó tỷ lệ vốn góp của phía nước ngoài không quá 51% và doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chỉ được thực hiện các hoạt động như mô tả dưới đây:
Bán và tiếp thị dịch vụ vận tải biển qua giao dịch trực tiếp với khách hàng, từ niêm yết giá tới lập chứng từ;
- Đại diện cho chủ hàng;
- Cung cấp các thông tin kinh doanh theo yêu cầu;
- Chuẩn bị tài liệu liên quan tới chứng từ vận tải bao gồm chứng từ hải quan hoặc các chứng từ khác liên quan đến xuất xứ và đặc tính của hàng vận chuyển; và
- Cung cấp dịch vụ vận tải biển bao gồm cả dịch vụ vận tải nội địa bằng tàu mang cờ Việt Nam trong trường hợp cung cấp dịch vụ vận tải tích hợp.
- Thay mặt công ty tổ chức cho tàu vào cảng hoặc tiếp nhận hàng khi có yêu cầu.
- Đàm phán và ký hợp đồng vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa liên quan tới hàng hóa do công ty vận chuyển.
3. Về cam kết bổ sung
Các nhà cung cấp dịch vụ vận tải đường biển quốc tế được sử dụng các dịch vụ sau đây tại cảng dựa trên các điều kiện hợp lý và không phân biệt đối xử:
- Hoa tiêu;
- Lai dắt;
- Cung cấp lương thực, thực phẩm nhiên liệu và nước;
- Thu gom nước và nước dằn thải;
- Dịch vụ của cảng vụ;
- Phao tiêu báo hiệu;
- Các dịch vụ trên bờ cần thiết cho hoạt động của tàu, bao gồm thông tin liên lạc, cung cấp điện và nước;
- Trang thiết bị sửa chữa khẩn cấp;
- Dịch vụ neo đậu, cập cầu và neo buộc tàu;
- Tiếp cận các dịch vụ đại lý hàng hải (khi vận tải đường bộ, đường thuỷ nội địa, vận tải ven biển và trong đất liền, và các dịch vụ hỗ trợ liên quan không được quy định đầy đủ trong biểu cam kết thì người khai thác dịch vụ vận tải đa phương thức có thể tiếp cận các nhà cung cấp dịch vụ đại lý hàng hải của Việt Nam để thuê xe tải, toa xe đường sắt, xà lan hoặc các thiết bị liên quan với mục đích giao nhận trong nội địa hàng hoá được vận chuyển bằng đường biển quốc tế).
Cần lưu ý các hình thức hiện diện thương mại khác để cung cấp các dịch vụ vận tải biển quốc tế” là khả năng để các công ty vận tải biển nước ngoài thực hiện các hoạt động ở Việt Nam liên quan tới hàng hóa do các công ty đó vận chuyển và cần thiết để cung cấp dịch vụ vận tải tích hợp cho khách hàng của họ, trong đó vận tải biển quốc tế là công đoạn chính và do công ty vận tải biển liên quan cung cấp.
Trên đây là cam kết của Việt Nam đối với dịch vụ vận tải biển trong Hiệp định CEPA Việt Nam – UAE.
4. Tác động đến Việt Nam
Việc đàm phán và tiến tới ký kết Hiệp định CEPA giữa Việt Nam và UAE mang lại nhiều tác động tích cực cho Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại, đầu tư và dịch vụ vận tải biển. UAE là thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam tại Tây Á, đồng thời là trung tâm logistics hàng đầu thế giới, nên việc mở rộng hợp tác với UAE sẽ giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận thuận lợi hơn các thị trường Trung Đông, châu Phi và châu Âu. Các cam kết mở cửa trong lĩnh vực vận tải biển, logistics và dịch vụ hỗ trợ cảng biển sẽ thúc đẩy dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ các tập đoàn hàng hải và logistics của UAE vào Việt Nam, góp phần hiện đại hóa hạ tầng vận tải và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Nguồn: Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương
