Thị trường trồng và sản xuất hoa tươi ở Việt Nam
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diện tích trồng hoa, cây cảnh ở Việt Nam hiện đạt gần 45.000 ha, tăng gấp 8 lần so với năm 2000[1]. Giá trị sản lượng ngành hoa, cây cảnh cũng tăng trưởng khoảng 6-8% mỗi năm với giá trị sản xuất bình quân đạt từ 350 triệu - 2,5 tỷ đồng/ha/năm. Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu hoa đã vượt mốc 100 triệu USD, với các sản phẩm chủ lực như hoa lan, hoa hồng, hoa cúc..., trở thành ngành trồng trọt có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất với giá trị thu nhập cao cho người nông dân. Theo báo cáo của MordorIntelligence[2], quy mô Thị trường Trồng hoa Việt Nam dự kiến sẽ đạt 280 triệu USD vào năm 2028, tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 10,49% trong giai đoạn dự báo (2023-2028).
Các điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành trồng hoa tươi tại Việt Nam là khí hậu nông nghiệp phù hợp cho nhiều loại hoa như hoa hồng, hoa cúc và các loại cây cảnh khác cũng như giá các sản phẩm trồng hoa có tính cạnh tranh cao. Việt Nam có hai vùng khí hậu khác nhau vùng cận nhiệt đới ở phía Bắc và vùng nhiệt đới ở phía Nam. Hơn nữa, có những vùng có khí hậu đặc biệt ôn hòa. Do điều kiện khí hậu đa dạng nên hoa nhiệt đới, cận nhiệt đới và ôn đới có thể được trồng khắp cả nước. Tỉnh Lâm Đồng được coi là miền đất vàng để phát triển các loài hoa nhiệt đới và ôn đới trong cả nước nhờ những điều kiện lý tưởng như nhiệt độ ngày đêm phù hợp, đất bằng phẳng để sản xuất quy mô lớn. Việt Nam có nhiều vùng đồng bằng sông ngòi có đất phù sa màu mỡ, thích hợp cho việc sản xuất hoa cắt cành quy mô lớn. Tuy nhiên, vẫn có một số hạn chế được xác định đối với ngành này như sự nhận thức chưa đầy đủ về các biện pháp trồng trọt an toàn, chưa đủ khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế, chưa đủ chú trọng về tiếp thị quảng bá cho mặt hàng cũng như chi phí áp dụng công nghệ hiện đại còn khá cao.
Với sự ổn định và đa dạng trong sản xuất của trong nước, cùng với sản phẩm hoa chất lượng cao, dự báo lượng hoa xuất khẩu hoa cắt cành của Việt Nam sang các thị trường như Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc, Singapore, Hồng Kông dự kiến sẽ tăng lên trong thời gian tới. Việt Nam đang có tiềm năng trở thành một trong những nước xuất khẩu hoa lớn nhất thế giới. Điều kiện thuận lợi trong nước để sản xuất hoa cắt cành quy mô lớn giúp thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài. Chính sách của Chính phủ và sự hỗ trợ của các nhà đầu tư nước ngoài giúp hoa cắt cành xuất khẩu với giá thấp hơn sang thị trường Nhật Bản và các thị trường khác.
Ngành trồng, sản xuất và xuất khẩu hoa cắt cành và lá cảnh ở Úc
Theo Bộ Nông nghiệp, Ngư nghiệp và Lâm nghiệp Úc, trong giai đoạn 2023-24, tổng giá trị sản xuất hoa cắt cành tại Úc đạt 289,9 triệu AUD (khoảng 188 triệu USD). Phần lớn hoa cắt cành được trồng ở Victoria. Hoa cắt cành cũng được trồng ở Western Australia, South Australia, Queensland, New South Wales và Tasmania. Hoa cắt cành được trồng quanh năm, với các đợt cao điểm vào tháng 2 cho Ngày Valentine, tháng 5 cho Ngày của Mẹ, và một đợt cao điểm nhỏ hơn vào tháng 12 cho Giáng sinh. Việc sản xuất diễn ra trong nhà kính công nghệ cao, canh tác được bảo vệ công nghệ thấp và cánh đồng ngoài trời.
Úc cho phép nhập khẩu các loài hoa cắt cành tươi và lá cảnh từ các quốc gia đã được phê duyệt cho mục đích trang trí trong thời gian giới hạn, tuân thủ các điều kiện. Trong giai đoạn 2023-24, Úc đã nhập khẩu 96,7 triệu AUD (khoảng 62,7 triệu USD) giá trị hoa cắt cành tươi. Các quốc gia chính cung cấp hoa cắt cành cho Úc gồm Malaysia (22,6 triệu AUD ~ 14,7 triệu USD), Kenya (17,8 triệu AUD ~ 11,6 triệu USD), Ecuador (15,5 triệu AUD ~ 10 triệu USD), Trung Quốc (10,7 triệu AUD ~ 6,9 triệu USD) và Colombia (9,9 triệu AUD ~ 6,4 triệu USD).
Trong giai đoạn 2023-24, Úc đã xuất khẩu 9 triệu AUD (khoảng 5,8 triệu USD) giá trị hoa cắt cành tươi. Các thị trường xuất khẩu chính cho hoa cắt cành là Hà Lan (2 triệu AUD ~ 1,3 triệu USD), Hoa Kỳ (1,8 triệu AUD ~ 1,17 triệu USD), Nhật Bản (1,5 triệu AUD ~ 0,97 triệu USD), Trung Quốc (1,3 triệu AUD ~ 0,84 triệu USD) và Hàn Quốc (0,5 triệu AUD ~ 0,32 triệu USD).
Tình hình xuất nhập khẩu hoa cắt cành của Úc 2023 - 2024
Nguồn: Grain Trade Australia
Các đối tác cung cấp chính mặt hàng hoa cắt cành của Úc
Nguồn: Grain Trade Australia
Đối với một số loài hoa cắt cành nói chung, hoa cúc, cẩm chướng nói riêng, khi xuất khẩu hoa sang thị trường Úc phải tuân thủ quy định hoa phải được xử lý bằng Glyphosate với nồng độ thấp trong vòng 20 phút nhằm triệt mầm hoa. Đây là quy định chung mà Úc áp dụng với tất cả các nước xuất khẩu hoa cắt cành vào thị trường này. Sau khi hoạt chất Glyphosate bị cấm sử dụng theo quy định của Việt Nam vào năm 2020, sau 02 năm đàm phán, phía Úc đã đồng ý cho phép Việt Nam sử dụng hoạt chất Metsulfuron methyl thay thế Glyphosate xử lý mầm hoa cúc cắt cành xuất khẩu sang Úc kể từ ngày 1/3/2022. Việc này đã giúp tháo gỡ "nút thắt" lớn, mở lại thị trường truyền thống có giá trị cho hoa Việt Nam, đặc biệt là hoa Đà Lạt.
Úc là một trong những thị trường truyền thống quan trọng đối với sản phẩm hoa xuất khẩu của Việt Nam suốt 25 năm qua, đặc biệt trong một số năm năm gần đây. Sản lượng xuất khẩu hoa sang Úc mỗi năm đạt gần 30 triệu cành hoa/lá trang trí. Năm 2023, Việt Nam là nhà cung cấp hoa tươi cắt cành lớn thứ 4 của Úc với khoảng 1,14 triệu USD[3].
Với định hướng ngành hoa, cây cảnh Việt Nam đạt quy mô khoảng 180-200 triệu USD vào năm 2030, Việt Nam cần làm tốt 05 nhóm giải pháp trọng tâm cho ngành sản xuất và xuất khẩu hoa cắt cành như nâng cao chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị, phát triển thị trường xuất khẩu, đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại.
Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
Nguồn tham khảo:
- https://www.mordorintelligence.com/vi/industry-reports/floriculture-market-in-Viet Nam
- https://oec.world/en/profile/bilateral-product/other-fresh-cut-flowers/reporter/aus
- Theo tính toán của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
