1. Thị trường tiêu thụ dừa tại Trung Quốc
Trung Quốc hiện là một trong những thị trường tiêu thụ dừa lớn nhất châu Á, với nhu cầu hàng năm khoảng 2,6 tỷ trái, tương đương 2,1 - 3,1 triệu tấn, trong khi sản lượng nội địa chỉ đáp ứng được 20 - 25%. Sự thiếu hụt nguồn cung kéo dài cùng xu hướng tiêu thụ gia tăng tại các đô thị lớn như Thượng Hải, Bắc Kinh, Quảng Châu và Trùng Khánh đã tạo ra cơ hội nhập khẩu dừa rất tiềm năng cho Việt Nam.
Người tiêu dùng Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng dừa xiêm xanh có trọng lượng 0,8 - 1,2 kg, trùng với chủng loại chiếm ưu thế tại Việt Nam, tạo sự tương thích cao giữa nhu cầu thị trường và khả năng sản xuất trong nước. Với diện tích trồng dừa khoảng 195.000 ha, sản lượng hơn 1,5 triệu tấn/năm và vùng nguyên liệu tập trung tại Bến Tre, Trà Vinh, Tiền Giang, Việt Nam hoàn toàn có khả năng trở thành nguồn cung ổn định.
Ngoài dừa tươi, ngành dừa Việt Nam còn phát triển mạnh chuỗi giá trị sản phẩm như nước dừa, cơm dừa, dừa nạo sấy, nước cốt dừa và các sản phẩm từ vỏ - xơ - gáo, mở ra cơ hội không chỉ ở phân khúc quả tươi mà cả hàng chế biến giá trị cao. Hương vị và chất lượng dừa Việt Nam đã được chứng minh tại hơn 90 thị trường xuất khẩu, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt khi thâm nhập sâu hơn vào thị trường Trung Quốc. Đồng thời, việc Trung Quốc siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm là cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam có năng lực sản xuất đạt chuẩn, nâng cao lợi thế cạnh tranh so với đối thủ kém ổn định.
Hiện nay, kể từ sau khi hai nước chính thức ký kết Nghị định thư mở cửa thị trường Trung Quốc đối với dừa tươi Việt Nam, hoạt động xuất khẩu dừa đi thị trường này đang có bước chuyển mạnh mẽ từ hình thức “tiểu ngạch” sang “chính ngạch”. Nếu các doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục tăng cường phát triển các vùng trồng đạt chuẩn, đảm bảo công tác truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng bảo quản sau thu hoạch và tăng năng lực sản xuất đồng đều, Trung Quốc sẽ trở thành một trong những điểm đến tăng trưởng nhanh nhất của ngành dừa Việt Nam.
2. Yêu cầu về an toàn sinh học và tiêu chuẩn chất lượng
Để xuất khẩu dừa tươi vào Trung Quốc, sản phẩm phải đảm bảo không nhiễm các loại sâu bệnh và nấm gây hại, bao gồm bọ cánh cứng hại dừa, bọ vòi voi, rệp sáp, nấm thối trái và một số loại côn trùng vảy khác. Các vùng trồng và cơ sở đóng gói cần đăng ký mã số, áp dụng hệ thống quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ghi chép nhật ký canh tác và đảm bảo truy xuất nguồn gốc.
Sau thu hoạch, dừa tươi phải được khử trùng bằng hơi nước nóng hoặc methyl bromide, vệ sinh và đóng gói theo tiêu chuẩn, bao bì ghi rõ tên sản phẩm, mã vùng trồng, cơ sở đóng gói, xuất xứ và thông tin doanh nghiệp xuất khẩu – nhập khẩu. Doanh nghiệp cũng phải kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật phù hợp với mức quy định của Trung Quốc, đảm bảo tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhất.
3. So sánh với các thị trường xuất khẩu khác
Bên cạnh các thị trường như Hoa Kỳ, EU, Canada hay Hàn Quốc, Trung Quốc tiếp tục là thị trường chiến lược đối với dừa tươi Việt Nam. Trong khi Mỹ và EU chủ yếu nhập khẩu các sản phẩm chế biến như dầu dừa, nước dừa đóng hộp và dừa hữu cơ, Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng dừa tươi, nhất là dừa xiêm xanh.
Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu dừa tươi sang Trung Quốc vượt trội, góp phần cân bằng cơ cấu xuất khẩu giữa dừa tươi và sản phẩm chế biến. Vị trí địa lý gần giúp giảm chi phí logistics, nâng cao khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.
4. Triển vọng phát triển và kiến nghị
Trong giai đoạn 2026 - 2027, với năng lực sản xuất lớn, vùng trồng được quy hoạch bài bản và nhu cầu tiêu thụ tại Trung Quốc liên tục gia tăng, dừa tươi Việt Nam có tiềm năng trở thành mặt hàng xuất khẩu chiến lược. Để khai thác hiệu quả thị trường này, doanh nghiệp cần làm tốt một số giải pháp sau:
- Mở rộng diện tích vùng trồng đạt chuẩn quốc tế, đăng ký cấp thêm mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói với cơ quan quản lý nước nhập khẩu (như Hải quan Trung Quốc).
- Nâng cao năng lực quản lý dịch hại, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và đảm bảo truy xuất nguồn gốc.
- Đa dạng hóa sản phẩm chế biến từ dừa nhằm gia tăng giá trị và giảm sự phụ thuộc vào một nhóm sản phẩm.
- Tăng cường liên kết giữa hợp tác xã – doanh nghiệp – cơ quan quản lý, đồng thời chú trọng chuyển giao kỹ thuật để đảm bảo chất lượng đồng nhất.
- Tăng cường tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, nghiên cứu thị hiếu người tiêu dùng Trung Quốc, xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường phù hợp.
Với diện tích trồng 195.000 ha, sản lượng hơn 1,5 triệu tấn/năm và tổng giá trị xuất khẩu gần 1,1 tỷ USD, Trung Quốc chiếm khoảng 25% kim ngạch toàn ngành, khẳng định vai trò chiến lược của thị trường này. Nếu nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý phối hợp chặt chẽ trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát dịch hại và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn sinh học, dừa tươi Việt Nam hoàn toàn có khả năng trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng dừa và phát triển ngành dừa bền vững trong dài hạn.
Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
Nguồn tham khảo:
- https://Viet Namnews.vn/Economy/1666301/fresh-coconuts-quenching-new-overseas-markets.html?utm_source=chatgpt.com
- https://Viet Namcoconut.org/News/Coconut-has-become-the-main-industrial-crop-of-Viet Nam-ad326.html
- https://van.nongnghiepmoitruong.vn/new-protocol-can-boost-coconut-exports-by-200-300-million-usd-in-2024-d396818.html?utm_source=chatgpt.com
- https://en.qdnd.vn/economy/news/coconut-exports-reach-14-year-high-574967
