Ngành bán dẫn trong bối cảnh quan hệ thương mại Việt Nam – Hàn Quốc giai đoạn 2024 – 2025
Thứ Hai, 06/10/2025
Bối cảnh thị trường và sự phục hồi mạnh mẽ (2024 – 2025)
Năm 2024 và nửa đầu 2025 chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ của ngành bán dẫn, kéo theo sự hồi sinh của thương mại Việt–Hàn. Cụ thể, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam – Hàn Quốc năm 2024 đã phục hồi, đạt 86,7 tỷ USD.
Xuất khẩu chip toàn cầu của Hàn Quốc tăng vọt 43,9% trong năm 2024, đạt 129,2 tỷ USD. Riêng mặt hàng chất bán dẫn (chủ yếu là mạch tích hợp, vi mạch điện tử) xuất khẩu từ Hàn Quốc sang Việt Nam đạt 16,5 tỷ USD (tính đến tháng 11/2024), tăng mạnh 46,3% so với cùng kỳ năm 2023. Trong nửa đầu năm 2025, nhóm hàng máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (bao gồm bán dẫn) chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nhập khẩu của Việt Nam từ Hàn Quốc, đạt 17,45 tỷ USD, tăng mạnh so với mức 14,78 tỷ USD cùng kỳ năm 2024 (chiếm khoảng 77,8% tổng nhập khẩu 2025).
Hàn Quốc cung cấp cho Việt Nam chủ yếu là linh kiện bán dẫn, chip, màn hình và cảm biến, phục vụ cho quá trình sản xuất điện tử trong nước. Ở chiều ngược lại, máy tính và linh kiện cũng là nhóm hàng xuất khẩu số một của Việt Nam sang Hàn Quốc, đạt 4,12 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2025, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước. Sự tăng trưởng đột phá của xuất khẩu điện tử này khẳng định vai trò ngày càng lớn của ngành công nghệ cao, bao gồm bán dẫn, trong quan hệ thương mại song phương.
Vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu
Vai trò của FDI Hàn Quốc
Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Hàn Quốc là động lực cốt lõi định hình bức tranh thương mại, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến chế tạo và điện tử. Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam với khoảng 92 tỷ USD vốn đăng ký lũy kế tính đến cuối năm 2024. Những tập đoàn này không chỉ xuất khẩu sản phẩm cuối cùng (điện thoại, máy tính, TV) mà còn tạo ra nhu cầu nhập khẩu lớn linh kiện trung gian từ công ty mẹ hoặc nhà cung cấp Hàn Quốc, góp phần hình thành vòng tuần hoàn thương mại nội bộ trong chuỗi cung ứng.
Việt Nam đang dần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu
Xu hướng FDI của Hàn Quốc đang dịch chuyển rõ nét sang công nghệ cao, R&D và đổi mới sáng tạo. Samsung đã khánh thành trung tâm R&D 220 triệu USD tại Hà Nội (cuối 2022) – trung tâm lớn nhất Đông Nam Á – tập trung nghiên cứu 5G và trí tuệ nhân tạo cho sản phẩm mới.
Ngoài ra, đầu năm 2025, công ty Hana Micron của Hàn Quốc đã đầu tư 930 triệu USD để xây dựng nhà máy đóng gói và thử nghiệm chip bán dẫn tại Bắc Giang. Đây là một trong những dự án hiếm hoi trong lĩnh vực bán dẫn của Hàn Quốc ở Việt Nam, bổ sung cho các cơ sở lắp ráp và thử nghiệm chip hiện có do doanh nghiệp Mỹ (Amkor) và Đài Loan đầu tư.
Dòng vốn và công nghệ từ Hàn Quốc giúp Việt Nam thúc đẩy công nghiệp hóa và nâng cấp chuỗi giá trị, đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất điện tử, bán dẫn quan trọng.
Chiến lược Phát triển và Thách thức
Chính sách và Chiến lược Quốc gia
Nhận thức được tầm quan trọng của ngành, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030 (Quyết định 1018/QĐ-TTg, ngày 21/9/2024). Cùng với đó là Luật Công nghiệp công nghệ số (2025), nhằm tạo khung pháp lý và ưu đãi cho các nhà đầu tư vào lĩnh vực này.
Thách thức lớn đối với việc phát triển ngành bán dẫn nội địa
Dù có nhiều cơ hội, Việt Nam vẫn đối mặt với các thách thức lớn để thực sự làm chủ công nghệ bán dẫn:
Mất cân đối thương mại và sự phụ thuộc: Việt Nam nhập siêu lớn từ Hàn Quốc (khoảng 30 tỷ USD/năm gần đây), phản ánh sự phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu và linh kiện trung gian (bao gồm bán dẫn, chip) từ Hàn Quốc cho sản xuất. Nếu không cải thiện năng lực tự chủ công nghiệp hỗ trợ, nguy cơ lệ thuộc vào nhập khẩu sẽ tiếp diễn.
Hàm lượng giá trị gia tăng nội địa thấp: Mặc dù Việt Nam xuất khẩu lượng lớn hàng điện tử, nhưng hàm lượng đóng góp trong nước còn thấp. Phần lớn hoạt động do doanh nghiệp nước ngoài thực hiện và linh kiện được nhập khẩu. Việt Nam cần có chính sách thu hút công đoạn R&D, thiết kế, và chế tạo cốt lõi vào trong nước, thay vì chỉ dừng lại ở khâu lắp ráp.
Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao: Việc thực thi hiệu quả Chiến lược bán dẫn đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao và hạ tầng kỹ thuật tương xứng. Đây là thách thức không nhỏ do Việt Nam còn thiếu các kỹ sư chuyên sâu về chip và công nghệ vật liệu.
Biến động địa chính trị: Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ hay sự cạnh tranh về chip giữa Mỹ và Trung Quốc có thể tác động gián tiếp tới hoạt động xuất nhập khẩu linh kiện bán dẫn giữa Việt Nam và Hàn Quốc.
Khuyến nghị
Để hiện thực hóa tiềm năng trong ngành bán dẫn, các khuyến nghị chính sách tập trung vào việc tăng cường năng lực nội địa hóa:
- Thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực: Chính phủ nên khuyến khích các tập đoàn Hàn Quốc đặt trung tâm R&D tại Việt Nam (như Samsung R&D Hanoi) và vườn ươm khởi nghiệp trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn.
- Tăng cường liên kết chuỗi cung ứng khoáng sản: Cần hiện thực hóa Biên bản 2023 về trung tâm hợp tác chuỗi cung ứng khoáng sản, tập trung vào đất hiếm và nguyên liệu pin. Việc này có thể giúp cung ứng cho ngành sản xuất bán dẫn và xe điện của Hàn Quốc.
- Hỗ trợ doanh nghiệp nội địa: Việt Nam cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng cho các công ty Hàn Quốc, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản phẩm xuất khẩu.
Tóm lại, ngành bán dẫn đóng vai trò là động lực chính trong quan hệ Việt – Hàn, thể hiện qua kim ngạch nhập khẩu linh kiện khổng lồ của Việt Nam và sự đầu tư trực tiếp vào lắp ráp, đóng gói và thử nghiệm chip của Hàn Quốc tại Việt Nam. Với các chiến lược phát triển rõ ràng của Chính phủ, Việt Nam đang có cơ hội lớn để chuyển đổi thành một mắt xích giá trị hơn trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, hướng tới mục tiêu tăng trưởng cân bằng và bền vững hơn trong thập kỷ tới.
Vụ Phát triển Thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
Nguồn tham khảo:
- Cục Hải quan Việt Nam
- Tổ chức Thống kê kinh doanh bán dẫn thế giới (WSTS)
- Cục Thống kê Hàn Quốc (Statistics Korea)
- Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc: Email: kr@moit.gov.vn; Điện thoại: 0082-2-364-3661
