Tận dụng ưu đãi thuế FTA hiệu quả tại thị trường EU
Thứ Tư, 29/10/2025
Công ty TNHH Sienna Việt Nam là một ví dụ nổi bật về doanh nghiệp biết tận dụng tốt ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EU (EVFTA). Nhờ đó, sản phẩm bút kiểm tra bao bì nhựa của công ty đã giảm thuế nhập khẩu từ 25–37,5% xuống 0% khi xuất khẩu sang EU, giúp sản phẩm có lợi thế cạnh tranh rất lớn về giá so với nguồn cung từ các nước khác trên thị trường này. Việc tận dụng thành công EVFTA đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về quy định, từ đó giúp doanh nghiệp Việt Nam như trường hợp của Sienna Việt Nam có lợi thế lớn khi xuất khẩu sang EU.
Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu sang EU là cần hiểu rõ quy tắc xuất xứ và thực thi đầy đủ để được hưởng ưu đãi thuế quan là yếu tố tiên quyết; đồng thời chủ động thích ứng về sản xuất và vật tư đầu vào để đáp ứng yêu cầu của FTA, tập trung xúc tiến thương mại các sản phẩm đã đáp ứng tốt các quy định liên quan.
Nắm vững Quy tắc xuất xứ (Rules of Origin) là hết sức quan trọng vì đây là "tấm hộ chiếu" để hàng hóa được hưởng thuế suất ưu đãi. Doanh nghiệp phải đảm bảo sản phẩm (bút kiểm tra) có đủ tỷ lệ giá trị gia tăng tại Việt Nam.
Sau nửa thập kỷ thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), bức tranh xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đã thay đổi rõ nét. Từ một thị trường đòi hỏi cao về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và minh bạch xuất xứ, EU đang dần trở thành điểm đến ổn định của nhiều ngành hàng chủ lực của Việt Nam. Trong hành trình đó, Giấy chứng nhận xuất xứ ưu đãi (C/O) được ví như “tấm hộ chiếu thương mại”, quyết định khả năng hưởng ưu đãi thuế quan cũng như vị thế của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng châu Âu.
Bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, kể từ khi EVFTA chính thức được áp dụng, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU đã tăng mạnh, từ khoảng 17,9 tỷ USD năm 2020 lên tới 51,72 tỷ USD vào năm 2024, tức tăng gần ba lần chỉ trong vòng 5 năm. Cùng với đó, tỷ lệ hàng hóa được cấp C/O ưu đãi theo EVFTA cũng ghi nhận sự cải thiện rõ rệt, từ mức 14,8% trong năm đầu tiên lên tới 35,1% vào năm 2025, tương ứng kim ngạch xuất khẩu được hưởng ưu đãi thuế đạt khoảng 18,13 tỷ USD.
Những con số này cho thấy C/O ưu đãi không còn là một thủ tục mang tính hình thức, mà đã trở thành yếu tố cốt lõi trong chiến lược tiếp cận thị trường EU của doanh nghiệp Việt Nam. Để tận dụng tối đa ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do (FTA), việc đáp ứng quy tắc xuất xứ hàng hóa là yếu tố then chốt.
Trước đây, nhiều doanh nghiệp thường làm theo yêu cầu trực tiếp của đối tác nhập khẩu, chỉ sản xuất mẫu hàng theo đề nghị mà không cân nhắc ưu đãi thuế quan hay quy tắc xuất xứ. Nhưng hiện nay, nhận thức của doanh nghiệp đã thay đổi đáng kể, biết tư vấn cho đối tác lựa chọn mẫu hàng tối ưu ưu đãi thuế quan hoặc đáp ứng quy tắc xuất xứ tốt hơn.
Từ năm 2020, khi Hiệp định EVFTA bắt đầu có hiệu lực, số lượng lô hàng Việt Nam tự chứng nhận xuất xứ đạt khoảng 2.000 lô/năm. Đến năm 2025, số lượng lô hàng tự chứng nhận xuất xứ đã tăng lên khoảng 6.000 lô/năm. Về kim ngạch, từ khi EVFTA có hiệu lực vào ngày 1/8/2020, giá trị hàng hóa tự chứng nhận xuất xứ đạt khoảng 6 triệu USD năm 2020 và đã tăng lên 12 triệu USD vào năm 2025.
Điều này cho thấy, cùng với hệ thống giấy chứng nhận xuất xứ do cơ quan nhà nước cấp, việc doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ ngày càng phổ biến. Trong bối cảnh đó, việc lưu trữ hồ sơ đầy đủ và chính xác trở thành yếu tố then chốt, không chỉ giúp doanh nghiệp đảm bảo quyền lợi hưởng ưu đãi thuế quan mà còn phục vụ công tác xác minh xuất xứ hàng hóa trong tương lai.
Khi xuất khẩu sang EU, các doanh nghiệp cần tuân thủ tiêu chuẩn EU. Chẳng hạn, sản phẩm và bao bì phải đáp ứng các yêu cầu về môi trường, an toàn, và tính bền vững của EU, đặc biệt là quy định về vật liệu tái chế. Ngày 24/2/2025, EU đã đăng công báo ban hành quy định sửa đổi (EU) 2025/351, sửa đổi Quy định (EU) số 10/2011 về vật liệu và đồ dùng bằng nhựa tiếp xúc với thực phẩm, sửa đổi Quy định (EU) 2022/1616 về vật liệu và đồ dùng bằng nhựa tái chế tiếp xúc với thực phẩm, bãi bỏ Quy định (EC) số 282/2008 và sửa đổi Quy định (EC) số 2023/2006 về thực hành sản xuất tốt đối với vật liệu và đồ dùng tiếp xúc với thực phẩm liên quan đến nhựa tái chế và các vấn đề khác liên quan đến kiểm soát chất lượng và sản xuất vật liệu và đồ dùng bằng nhựa tiếp xúc với thực phẩm.
Doanh nghiệp cũng cần nghiên cứu mã HS, tra cứu đúng mã HS cho "bút kiểm tra bao bì nhựa" để biết thuế suất ưu đãi cụ thể khi xuất sang EU. Nhờ EVFTA, thuế nhập khẩu về 0% hoặc giảm mạnh, giúp sản phẩm cạnh tranh hơn về giá tại thị trường EU, từ đó mở rộng thị trường và tăng doanh thu nên cần tận dụng tối đa các khả năng giảm thuế.
Bằng cách tuân thủ các yêu cầu khó hơn, doanh nghiệp như Sienna nâng cao chất lượng, thương hiệu và tập trung tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại chuyên đề quy mô quốc tế lớn tại thị trường EU thì khả năng tiếp cận khách hàng nhập khẩu tiềm năng sẽ cao, dẫn tới khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng lớn sẽ từng bước nâng cao được năng lực cạnh tranh tại thị trường EU.
Nguồn: Cục Xúc tiến thương mại
