Đánh giá tình hình thương mại toàn cầu trong Quý I/2026[

Thứ Năm, 13/08/2026

Theo ghi nhận, thương mại hàng hóa thế giới trong Quý I/2026 đã tăng 1,9% so với quý liền trước và tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2025. Quy mô thương mại toàn cầu tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tốc độ tăng trưởng 3,2% về khối lượng so với cùng kỳ năm trước được đánh giá là một kết quả khả quan. WTO đánh giá điểm sáng nổi bật nhất trong Quý I/2026 là từ hoạt động xuất nhập khẩu các mặt hàng linh kiện điện tử và thiết bị công nghệ phục vụ Trí tuệ Nhân tạo (AI).

Việc các nước tăng cường hoạt động xuất nhập khẩu các mặt hàng linh kiện điện tử và thiết bị công nghệ phục vụ Trí tuệ Nhân tạo (AI) đã tạo nên đối trọng vững chắc, bù đắp đáng kể cho những tổn thất kinh tế do xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, vốn gây gián đoạn cho các tuyến vận tải biển huyết mạch qua Eo biển Hormuz và gây áp lực lên tăng trưởng GDP của các quốc gia nhập khẩu năng lượng với nhu cầu lớn. WTO cho biết thêm rằng mặc dù chưa có số liệu thống kê đầy đủ, nhưng giá trị các loại hàng hoá chính nhằm phát triển AI đã tăng trưởng vượt bậc hơn 40% so với cùng kỳ năm ngoái.

Về dự báo tăng trưởng, ban đầu WTO đã đưa ra kịch bản với mức tăng trưởng khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu cả năm 2026 đạt 1,9% – thấp hơn đáng kể so với mức thực tế 3,2% vừa ghi nhận trong quý đầu tiên. Tuy nhiên, các dự báo ban đầu được xây dựng ở giai đoạn xung đột mới nổ ra và dữ liệu về thương mại thông qua vận tải biển vẫn còn tương đối hạn chế. Sau khi đánh giá lại lại bối cảnh hiện tại, WTO nhận định rằng dòng chảy thương mại tại khu vực Trung Đông sẽ còn suy giảm mạnh hơn vào cuối năm, trong khi thương mại tại khu vực châu Á và Bắc Mỹ tiếp tục vẫn sẽ chứng kiến sự tăng trưởng. Tác động chung lên kinh tế thế giới trong cả năm 2026 sẽ phụ thuộc vào việc "cơn sốt AI" hay "cú sốc xung đột Trung Đông" chiếm ưu thế. WTO sẽ công bố đánh giá tác động vào tháng 10/2026.

Diễn biến thương mại theo khu vực được WTO đánh giá như sau:

- Tại khu vực Trung Đông: Xung đột quân sự tại Vịnh Ba Tư đã tác động tiêu cực lên hoạt động xuất nhập khẩu của Trung Đông. Trong Quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu của khu vực này đã lần lượt giảm sâu 9,7% và 11,9% so với cùng kỳ năm trước, và dự kiến sẽ sụt giảm mạnh hơn trong Quý II.

Trong đó, Eo biển Hormuz gần như đã bị phong tỏa kể từ đầu tháng 3/2026. WTO ước tính lượng nhập khẩu dầu thô toàn cầu từ Trung Đông trong tháng 3/2026 đã sụt giảm khoảng 45% so với cùng kỳ năm ngoái; nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón giảm lần lượt 52% và 26%. Trong Quý II/2026, tác động sẽ càng trở nên rõ nét hơn.

- Tại khu vực châu Á, Bắc Mỹ: Trái ngược với Trung Đông, dòng vốn đầu tư tăng mạnh vào AI đã thúc đẩy mạnh mẽ kim ngạch thương mại tại châu Á. Kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu của châu Á trong Quý I/2026 tăng lần lượt 12,9% và 14,6% so với cùng kỳ năm 2025. Sự bứt phá này là do sự lưu thông hàng hóa phục vụ AI tăng trưởng rất mạnh giữa các nền kinh tế như Trung Quốc, Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan.

Trong khi đó, tại Bắc Mỹ, kim ngạch xuất khẩu Quý I tăng 7,0% so với cùng kỳ. Dù kim ngạch nhập khẩu giảm 10,7% so với mức đỉnh "gom hàng" của Quý I/2025, tốc độ tăng trưởng theo quý vẫn duy trì mức khả quan là 3,4%.

- Tại châu Âu: Kim ngạch xuất khẩu giảm 2,6%, trong khi kim ngạch nhập khẩu nhích nhẹ 0,6%.

- Tại các khu vực khác: Tại Nam Mỹ, châu Phi và Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS), tốc độ tăng trưởng xuất khẩu theo quý có phần chững lại hoặc suy giảm (Nam Mỹ tăng nhẹ 0,3%; châu Phi giảm 2,5%; CIS giảm 7,4%). Tuy nhiên, tính lũy kế từ đầu năm 2023 đến nay, tăng trưởng xuất khẩu của Nam Mỹ đạt tới 22,5% (chỉ đứng sau châu Á với 33,4%) và tăng trưởng nhập khẩu đạt 24,5% (đứng thứ hai sau châu Phi với 25,0%). Dự kiến xuất khẩu từ Nam Mỹ, châu Phi và CIS sẽ phục hồi mạnh mẽ trong Quý II/2026 nhằm bù đắp cho sự thiếu hụt nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông.

Kết luận lại, bức tranh thương mại thế giới Quý I/2026 cho thấy sức chống chịu đáng kinh ngạc của kinh tế toàn cầu trước các cú sốc địa chính trị. Động lực số hóa và làn sóng mở rộng công nghệ AI đang tái định hình dòng chảy thương mại quốc tế, tạo ra cực tăng trưởng mạnh mẽ tại châu Á và Bắc Mỹ để bù đắp các bất ổn năng lượng tại Trung Đông.

Đối với Việt Nam, diễn biến thương mại toàn cầu trong Quý I/2026 cho thấy cả cơ hội và thách thức đan xen. Đà tăng trưởng mạnh của thương mại tại châu Á, đặc biệt đối với linh kiện điện tử, thiết bị công nghệ và các sản phẩm phục vụ phát triển AI, tạo điều kiện để Việt Nam tiếp tục tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng điện tử và công nghệ của khu vực, đồng thời mở rộng xuất khẩu sang các thị trường lớn. Tuy nhiên, bất ổn tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải biển và biến động giá năng lượng có thể làm gia tăng chi phí logistics, sản xuất và nhập khẩu đầu vào. Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần tiếp tục tận dụng hiệu quả mạng lưới FTA, đa dạng hóa thị trường và nguồn cung, đồng thời nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong các ngành công nghệ, điện tử và các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao để tận dụng tốt hơn các xu hướng dịch chuyển mới của thương mại toàn cầu.

Nguồn: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên tổng hợp từ WTO