Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Israel (VIFTA): Cơ hội, triển vọng thúc đẩy ngành thủy sản Việt Nam tiếp cận thị trường Israel
Thứ Tư, 08/10/2025
Israel (I-xra-en) hiện là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam tại khu vực Tây Á, là thị trường xuất khẩu lớn thứ 4 và đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam trong khu vực. Trong những năm gần đây, quan hệ kinh tế thương mại và đầu tư giữa hai nước ngày càng được mở rộng và tăng cường, tạo nền tảng thuận lợi cho hợp tác doanh nghiệp hai nước. Cơ cấu nền kinh tế của hai nước được nhận định là có tính bổ trợ lẫn nhau khi cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu của Israel (I-xra-en) và Việt Nam không cạnh tranh trực tiếp mà có sự bổ sung cho nhau.
Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel (I-xra-en) (VIFTA) là một hiệp định toàn diện, bao trùm nhiều lĩnh vực mà Việt Nam và Israel cùng quan tâm như: thương mại hàng hóa, dịch vụ - đầu tư, quy tắc xuất xứ, hàng rào kỹ thuật đối với thương mại (TBT), các biện pháp vệ sinh kiểm dịch động thực vật (SPS), hải quan, phòng vệ thương mại, mua sắm chính phủ, pháp lý - thể chế. Hiệp định VIFTA là tiền đề thuận lợi để Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu những mặt hàng thế mạnh sang Israel (I-xra-en); đồng thời có cơ hội tiếp cận các mặt hàng công nghệ cao của Israel, góp phần làm giảm chi phí sản xuất, kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa trong nước.
Hiệp định VIFTA bao gồm 15 chương, với cam kết mạnh mẽ về xóa bỏ thuế quan, thuận lợi hóa thương mại, quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn kỹ thuật. Với việc đạt được các thỏa thuận tại tất cả các chương trong Hiệp định, nhất là cam kết mạnh mẽ của hai bên về nâng cao tỉ lệ tự do hóa thương mại với tỉ lệ tự do hóa tổng thể đến cuối lộ trình cam kết của Israel (I-xra-en) là 92,7% số dòng thuế trong khi tỉ lệ tự do hóa tổng thể đến cuối lộ trình cam kết của Việt Nam là 85,8% số dòng thuế; gần 85% dòng thuế đối với hàng hóa Việt Nam sẽ được xóa bỏ ngay hoặc theo lộ trình, mở ra lợi thế cạnh tranh lớn cho ngành thủy sản Việt Nam. Đặc biệt hầu hết các mặt hàng nông lâm thủy sản mà Việt Nam thế mạnh xuất khẩu đều được Israel (I-xra-en) ưu đãi về thuế, một số mặt hàng nông sản (như trứng gà, thịt, khoai tây, cà rốt, súp lơ, nấm, mật ong, cá ngừ…) được Israel (I-xra-en) dành hạn ngạch thuế quan với thuế suất trong hạn ngạch là 0%. Bên cạnh đó, các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn sang Israel (I-xra-en) (trên 1 triệu USD) đều được bạn cam kết xóa bỏ với lộ trình tối đa 10 năm. Đây là một lợi thế xuất khẩu rất lớn đối với Việt Nam khi hai bên kỳ vọng thương mại hai chiều sẽ tăng trưởng vượt bậc, sớm đạt mức 5 tỷ USD và cao hơn nữa khi Hiệp định này đi vào thực thi. Từ đó, có thể khẳng định, VIFTA sẽ đóng vai trò là nền tảng quan trọng để tăng cường hơn nữa thương mại và đầu tư song phương và hợp tác trong tất cả các lĩnh vực thuộc diện điều chỉnh của Hiệp định.
Israel (I-xra-en) là thị trường xuất khẩu thủy hải sản lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Tây Á (Trung Đông) và đứng thứ 16 trong danh sách hơn 100 thị trường xuất khẩu thủy hải sản của Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu thủy hải sản của Việt Nam sang Israel (I-xra-en) hàng năm chiếm khoảng 12-13% tổng kim ngạch nhập khẩu thủy hải sản của Israel (I-xra-en) và triển vọng tăng trưởng nhập khẩu đối với nhóm hàng thủy sản là khá lớn trong thời gian tới. Trong nhóm mặt hàng hàng thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Israel (I-xra-en), cá ngừ đóng hộp hiếm đa số (chiếm tỷ trọng khoảng 7% tổng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của cả nước), tiếp đến là mặt hàng tôm đông lạnh, mực đông lạnh, cá tra, cá basa ... Hàng năm, Israel (I-xra-en) luôn là thị trường xuất khẩu cá ngừ thuộc Top 10 thị trường lớn nhất của Việt Nam và Israel (I-xra-en) đứng thứ 7 trong số 10 thị trường xuất khẩu mực đông lạnh lớn nhất của Việt Nam.
Khu vực Tây Á là điểm sáng trong chiến lược đa dạng hoá thị trường xuất khẩu của ngành thuỷ sản Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam sang thị trường này đã có sự tăng trưởng ấn tượng trong giai đoạn 2020 – 2024, từ 198 triệu USD lên 366 triệu USD. Thị trường Tây Á, trong đó có Israel (I-xra-en) rất giàu tiềm năng đối với các mặt hàng như tôm, cá tra, cá ngừ và mực – bạch tuộc. Để vào thị trường Israel (I-xra-en), so với các nhà cung ứng khác trong khu vực, thủy sản Việt Nam có một số lợi thế cạnh tranh nổi bật, đó là:
1. Việt Nam sở hữu nguồn cung ổn định và năng lực sản xuất lớn nhờ đường bờ biển dài hơn 3.260 km và hệ thống nuôi trồng thủy sản quy mô lớn: Lợi thế này giúp ngành thủy sản Việt Nam có thể sản xuất các đơn hàng lớn và duy trì sự ổn định mà nhiều nhà cung ứng khác, đặc biệt các nhà cung ứng ở Nam Á hoặc châu Phi, khó đảm bảo. Đây là một lợi thế rất quan trọng đối với các nhà nhập khẩu Tây Á, vốn yêu cầu nguồn hàng liên tục, ít biến động.
2. Thị trường Israel (I-xra-en) là thị trường mở, đa tôn giáo, đa sắc tộc, đa văn hóa, như: Do Thái giáo, Hồi giáo, Thiên chúa giáo ... Các sản phẩm hàng hóa xuất khẩu vào Israel (I-xra-en) mang tính chất tự nguyện, tuân thủ hoặc không cần thiết tuân thủ tiêu chuẩn tôn giáo (hoặc cần chứng nhận Kosher hoặc Halal hoặc không cần chứng nhận Kosher lẫn Halal) và tùy theo yêu cầu cụ thể của người mua. Trong khi các doanh nghiệp Việt Nam rất linh hoạt trong chế biến và đóng gói, có thể sản xuất theo quy cách, tiêu chuẩn khác nhau tùy nhu cầu thị trường, từ sản phẩm tươi sống, đông lạnh đến sản phẩm giá trị gia tăng. Điều này giúp các sản phẩm thủy sản Việt Nam đáp ứng tốt cả phân khúc bán lẻ và phân khúc HORECA tại Israel (I-xra-en) và Tây Á.
3. Nhiều sản phẩm thủy sản của Việt Nam phù hợp với thị hiếu và nhu cầu tiêu dùng của người dân Tây Á, ví dụ như sản phẩm cá ngừ đóng hộp đang được người tiêu dùng Tây Á ưa chuộng nhờ vào sự tiện lợi và khả năng bảo quản lâu dài. Bên cạnh cá ngừ, cá tra cũng là một sản phẩm xuất khẩu quan trọng của Việt Nam sang Tây Á, cá tra phi lê, cắt khúc và cá nguyên con đông lạnh tiếp tục chiếm ưu thế nhờ vào tính tiện lợi và dễ chế biến, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của người tiêu dùng tại khu vực này.
4. Nhóm hàng thủy sản là một trong những nhóm hàng còn nhiều dư địa, nhiều triển vọng tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu. Israel (I-xra-en) không áp dụng biện pháp phòng vệ hoặc kể cả chống bán phá giá đối với mặt hàng này, do nhu cầu tiêu dùng trong nước ngày càng lớn trong khi năng lực đánh bắt/sản xuất không đáp ứng đủ nhu cầu.
Hỗ trợ doanh nghiệp trong nước hiểu và triển khai hiệu quả VIFTA, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 11/2024/TT-BCT của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết về Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong khuôn khổ Hiệp định VIFTA. Thông tư này là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm triển khai hiệu quả các cam kết về ưu đãi thuế quan và tạo thuận lợi cho thương mại song phương.
Để tận dụng hiệu quả mà VIFTA mang lại, cộng đồng các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng của Việt Nam cần tích cực tìm hiểu thông tin thị trường, tham gia các chương trình xúc tiến thương mại để tìm kiếm các bạn hàng, đối tác, nắm bắt được nhu cầu, thị hiếu tiêu dùng của thị trường Israel (I-xra-en), từ đó có được các cơ hội hợp tác khi Hiệp định được chính thức đi vào thực thi. Đây là một Hiệp định có mức độ cam kết thực chất về mở cửa thị trường, dự kiến sẽ mang lại những cơ hội lớn về thương mại, dịch vụ và đầu tư cho doanh nghiệp của hai nước.
Bộ Công Thương triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư tại Israel (I-xra-en), tiếp tục tổ chức Triển lãm Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế (Viet Nam International Sourcing) thường niên tại Việt Nam, nhằm kêu gọi, kết nối các nhà đầu tư, kinh doanh nước ngoài với các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu trong nước, mở rộng thị trường xuất khẩu của Việt nam trong đó có kết nối sản phẩm xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam như các sản phẩm nông sản, thủy sản đến với hệ thống phân phối tại Israel (I-xra-en) cũng như đưa đến với các thị trường khác.
Bộ Công Thương sẽ luôn đồng hành cùng các doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường, hỗ trợ kết nối, hỗ trợ cung cấp thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, tìm kiếm các cơ hội hợp tác tại Israel (I-xra-en).
Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
Nguồn tham khảo:
- Cục Hải quan Việt Nam: https://www.customs.gov.vn
- Hiệp hội chế biến thủy sản: http://vesep.com.vn
- https://vietnamexport.com/default.aspx?page=category&id=49d01bea-5fb3-49fb-adbe-5114bdc65a55
- Trade map: https://www.trademap.org/Index.aspx
- Bộ Công Thương Israel: https://www.gov.il
- Thương vụ Việt Nam tại Israel.
