1. Tình hình xuất khẩu chung của Việt Nam đối với mặt hàng thanh long
Là loại trái cây dễ trồng, cho năng suất cao, có khả năng chịu hạn và thích nghi với thổ nhưỡng đất nhiễm phèn nhiễm mặn, cây thanh long được các tỉnh phía Nam Việt Nam chọn để canh tác. Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, mặc dù diện tích trồng và sản lượng có xu hướng giảm trong những năm gần đây, nhưng Việt Nam vẫn duy trì vị thế dẫn đầu với gần 60.000 ha thanh long, tập trung chủ yếu tại 3 tỉnh Bình Thuận, Long An, Tiền Giang và một số tỉnh thành khác như Đồng Nai, Trà Vinh, Bà Rịa-Vũng Tàu, Vĩnh Long… Với sản lượng hơn 1 triệu tấn mỗi năm, trong đó khoảng 80-85% sản lượng được dành cho xuất khẩu đã chứng tỏ vị trí mặt hàng chủ lực của thanh long, mang lại giá trị kinh tế cao cho đất nước,
Hiện nay, ở Việt Nam có hai giống thanh long chủ lực trong sản xuất gồm thanh long vỏ đỏ ruột trắng và thanh long vỏ đỏ ruột đỏ. Do đẩy mạnh sản xuất vụ nghịch, đến nay thanh long Việt Nam có thể cho thu hoạch quanh năm với sản lượng khoảng 1,2 triệu tấn/năm. Vụ thuận từ tháng 4 đến tháng 9, vụ nghịch từ tháng 10 đến tháng 2 hoặc tháng 3 năm sau. Đây là lợi thế cạnh tranh của xuất khẩu thanh long Việt Nam.
Theo Cục Hải quan Việt Nam và Hiệp hội Rau quả Việt Nam, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu thanh long của Việt Nam đạt 600 triệu USD, chiếm 85% thị phần toàn cầu. 9 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 397 triệu USD, tăng nhẹ 1,6% so với cùng kỳ năm 2024. Dù mức tăng không quá cao, thanh long vẫn giữ vị trí là loại trái cây xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, chỉ sau sầu riêng.
Trung Quốc là thị trường xuất khẩu chủ lực của thanh long Việt Nam. Tuy nhiên, việc tìm kiếm thị trường mới, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cho mặt hàng thanh long cũng đang được nhiều doanh nghiệp quan tâm.
2. Tình hình xuất khẩu của Việt Nam sang Malaysia đối với mặt hàng thanh long
Theo số liệu của Cục Thống kê Malaysia, kim ngạch nhập khẩu quả thanh long của Malaysia từ Việt Nam có sự tăng trưởng trong giai đoạn từ năm 2021 đến 9 tháng đầu năm 2025.
Kim ngạch nhập khẩu thanh long của Malaysia giai đoạn 2021 - 2025
Đơn vị: triệu USD
|
Năm |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
9T/2025 |
|
Kim ngạch nhập khẩu từ thế giới |
52,1 |
58,0 |
43,3 |
35,5 |
32,8 |
|
Kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam |
2,1 |
2,1 |
2,7 |
3,6 |
3,1 |
Nguồn: Cục Thống kê Malaysia
Tại thị trường này, Thái Lan chiếm thị phần lớn nhất, tiếp đó là Trung Quốc. Ngoài ra, Việt Nam cũng gặp phải sự cạnh tranh mạnh mẽ từ Ấn Độ và Ai Cập. Năm 2024, Malaysia nhập khẩu thanh long Việt Nam với kim ngạch đạt 3,6 triệu USD, chiếm 10,1% thị phần, đứng thứ ba tại thị trường Malaysia. Thái Lan xuất khẩu sang Malaysia với kim ngạch đạt 20,1 triệu USD. Theo sau là Trung Quốc với kim ngạch đạt 6,4 triệu USD. Ai Cập và Ấn Độ xuất khẩu với kim ngạch tương ứng là 2,1 triệu USD và 1,8 triệu USD.
Việc nhập khẩu thanh long vào Malaysia phải tuân thủ Quy định kiểm dịch thực vật năm 1981 cũng như Đạo luật dịch vụ kiểm tra và kiểm dịch Malaysia (MAQIS) năm 2011 (Đạo luật 728). Đạo luật MAQIS 2011 (Đạo luật 728) yêu cầu giấy phép nhập khẩu đối với việc nhập khẩu bất kỳ mặt hàng thực vật, động vật, thịt, cá, sản phẩm nông nghiệp, đất hoặc vi sinh vật nào.
Từ ngày 01 tháng 4 năm 2021, để nhập khẩu hạt điều vào Malaysia cần có Giấy phép nhập khẩu do Cơ quan Kiểm tra và Kiểm dịch Malaysia (Malaysian Quarantine and Inspection Services) cấp và Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật từ Cơ quan bảo vệ thực vật quốc gia của nước xuất khẩu.
3. Đánh giá
Trong khối ASEAN, Malaysia là thị trường có quy mô tương đối lớn với dân số 36 triệu người và thu nhập bình quân đầu người gấp 2,5 đến 3 lần Việt Nam. Với khoảng cách địa lý gần gũi và việc hai nước cùng tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do của khu vực, thị trường Malaysia là thị trường khá cởi mở và nhiều tiềm năng đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm nông nghiệp.
Thanh long là một trong những trái cây xuất khẩu chủ lực của Việt Nam nhờ sản lượng lớn, chất lượng ổn định và khả năng trồng quanh năm. Việt Nam có lợi thế về giá cạnh tranh, vùng trồng đạt tiêu chuẩn và chuỗi cung ứng ngày càng hoàn thiện. Đây là mặt hàng còn nhiều dư địa mở rộng thị phần trong các thị trường cao cấp. Hiện tại, thanh long Việt Nam đã có chỗ đứng nhất định tại thị trường Malaysia nhưng vẫn gặp phải sự cạnh tranh mạnh mẽ từ một số quốc gia khác như Thái Lan, Trung Quốc, Ấn Độ, Ai Cập.
Để tiếp tục phát triển thị phần hơn nữa tại thị trường Malaysia, doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng sản phẩm, đầu tư chuỗi lạnh và đóng gói bán lẻ thẩm mỹ với nhãn tiếng Anh hoặc tiếng Malaysia nhằm đảm bảo giao nhanh lô hàng tươi, ưu tiên các đơn hàng có yêu cầu kích cỡ đồng đều. Bên cạnh đó, ngoài mặt hàng thanh long tươi, các doanh nghiệp nên đẩy mạnh phát triển sản phẩm chế biến sẵn để giảm phụ thuộc vào lô tươi và rủi ro kiểm dịch.
Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
Nguồn tham khảo:
- Cục Hải quan Việt Nam
- Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit)
- Cục Thống kê Malaysia: Department of Statistics Malaysia (dosm.gov.my)
- Cơ quan Kiểm tra và Kiểm dịch Malaysia: https://www.maqis.gov.my/
- Thương vụ Việt Nam tại Malaysia: Email: my@moit.gov.vn; Điện thoại: +60 3-2181 3931.
