Hoa Kỳ mở rộng điều tra theo Mục 232 với sản phẩm gỗ: Một phép thử chính sách và những hàm ý đối với xuất khẩu Việt Nam
Thứ Ba, 16/09/2025
Việc Hoa Kỳ khởi xướng điều tra và áp dụng biện pháp thuế quan đối với gỗ và sản phẩm gỗ theo Mục 232 của Đạo luật Thương mại mở rộng năm 1974 đang được giới phân tích theo dõi chặt chẽ. Động thái này không chỉ tác động trực tiếp đến ngành gỗ – đồ nội thất, mà còn phản ánh cách Hoa Kỳ đang mở rộng việc vận dụng lập luận “an ninh quốc gia” trong điều hành thương mại, qua đó đặt ra những câu hỏi lớn đối với các đối tác xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.
Từ thép, nhôm đến gỗ: phạm vi của Mục 232 được mở rộng
Trước đây, Mục 232 chủ yếu được áp dụng đối với các mặt hàng có liên hệ rõ ràng đến công nghiệp quốc phòng như thép và nhôm. Việc đưa sản phẩm gỗ – một mặt hàng dân dụng, gắn với tiêu dùng và xây dựng – vào phạm vi điều tra cho thấy cách tiếp cận rộng hơn của Hoa Kỳ, trong đó “an ninh quốc gia” được đặt trong mối liên hệ với hạ tầng và chuỗi cung ứng vật liệu.
Theo quan sát của các chuyên gia, gỗ là một lựa chọn mang tính thử nghiệm: vừa đủ quy mô để tạo tác động, vừa cho phép Hoa Kỳ đánh giá phản ứng của thị trường và các đối tác. Cách tiếp cận này có thể mở đường cho việc áp dụng các công cụ tương tự đối với những ngành khác nếu được xem là phù hợp với mục tiêu chính sách.
Một công cụ có tác động nhanh và mạnh
So với các biện pháp phòng vệ thương mại truyền thống, điều tra theo Mục 232 được đánh giá là có phạm vi linh hoạt và tác động nhanh hơn. Cơ chế này cho phép áp thuế dựa trên đánh giá về an ninh quốc gia, không yêu cầu chứng minh thiệt hại cụ thể và nằm ngoài cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO.
Trong trường hợp sản phẩm gỗ, quá trình điều tra và áp thuế diễn ra trong thời gian tương đối ngắn. Mức thuế 25% được áp dụng ngay, kèm theo lộ trình tăng lên 40–50% từ đầu năm 2026. Với đặc thù biên lợi nhuận không cao của ngành gỗ, các mức thuế này có thể làm thay đổi đáng kể tính toán kinh doanh, buộc doanh nghiệp và nhà nhập khẩu phải cân nhắc lại chuỗi cung ứng.
Đáng chú ý, việc Hoa Kỳ áp dụng các mức thuế khác nhau giữa các đối tác – ưu đãi hơn đối với một số thị trường phát triển, trong khi áp mức cao hơn đối với Việt Nam – được giới quan sát nhìn nhận như một cách tiếp cận linh hoạt nhằm đạt được các mục tiêu chính sách cụ thể.
Tác động lan tỏa trong chuỗi giá trị gỗ
Ngành gỗ và đồ nội thất là một trong những ngành xuất khẩu quan trọng của Việt Nam sang Hoa Kỳ. Số liệu đến tháng 8/2025 cho thấy kim ngạch xuất khẩu đồ nội thất của Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mức tăng này phản ánh một phần hiện tượng nhập khẩu sớm trước khi các biện pháp thuế được áp dụng đầy đủ.
Khi các mức thuế theo Mục 232 phát huy tác động toàn diện, nhu cầu nhập khẩu từ Hoa Kỳ có thể chậm lại, kéo theo nguy cơ điều chỉnh đơn hàng và tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh các thị trường thay thế như Mexico hoặc một số nước châu Á khác đang nổi lên, việc giữ vững thị phần được đánh giá là thách thức không nhỏ.
Chuỗi tác động không chỉ dừng ở khâu xuất khẩu thành phẩm. Sự gián đoạn thương mại có thể ảnh hưởng đến cả dòng chảy nguyên liệu, hoạt động chế biến và các doanh nghiệp phụ trợ, qua đó tạo ra áp lực lan tỏa trong toàn ngành.
Hàm ý rộng hơn đối với xuất khẩu Việt Nam
Từ góc nhìn dài hạn, nhiều chuyên gia cho rằng vụ việc gỗ theo Mục 232 có thể được xem là một tiền lệ chính sách. Những ngành có mức tăng trưởng nhanh, thị phần lớn tại thị trường Hoa Kỳ và gắn với các chuỗi cung ứng vật liệu, hạ tầng hoặc công nghệ có thể sẽ nằm trong tầm quan sát nhiều hơn.
Trong bối cảnh xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ chiếm tỷ trọng ngày càng cao, việc theo dõi sát diễn biến chính sách, tăng cường đối thoại và nâng cao khả năng thích ứng của doanh nghiệp được xem là yếu tố then chốt. Thách thức đặt ra không chỉ nằm ở một vụ việc cụ thể, mà ở khả năng chủ động ứng phó với những thay đổi chính sách có thể diễn ra nhanh và khó dự báo trong thời gian tới.
Nguồn: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
